از دیدگاه اندیشمندان و بزرگان

شخصیت مختار از دیدگاه سخن آیه الله خوئی

آیه الله خوئی (ره) ضمن رد روایت بالا، که آن را مرسله میدانند، میفرمایند: «به فرض صحت، مختار قصد آزمایش عمویش را داشته و مقصود او نجات امام علیهالسلام بوده است.» [۱۷۳] .علامه سید محسن جبل عاملی نیز در رد این اتهام میگوید: «مختار قصد امتحان عمویش را داشته است و در ذیل روایت نیز آمده که من قصد جدی نداشتم، میخواستم شما را امتحان کنم.» [۱۷۴] .علامه محقق شیخ محمد باقر محمودی در پاروقی انساب الاشراف، در ذیل این مطلب نوشتهاند: «مساله تحویل امام به دشمن از طریق شیعه ثابت نشده، بکله از احادیث اهل سنت است» و به فرض هم اگر این پیشنهاد از جانب مختار شده باشد، او در جوانی اشتباهی کرده که بعدا پشیمان شده و در عمل، با ایثار و جان فشانی در راه پیامبر صلی الله علیه و آله، کار خطای خود را جبران [ صفحه ۱۲۸] نموده و خداوند او را در زمرهی شهدا و صدیقین قرار داده و عمده در عمل، عاقبت و پایان کار است و پایان عمر مختار هم شهادت در راه خدا بود.» [۱۷۵] .یکی از ادلهی موجود برای اثبات شخصیت والای مختار و این که او مردی مخلص و مجاهد و مدافع حق اهل بیت علیهمالسلام و دارای اعتقادی پاک و راسخ بوده، قضاوتها و شهادتها و اظهار نظر حول علمای شیعه و بزرگان علم رجال است.روایت ابوحمزه ثمالیابوحمزه ثمالی، یار وفادار امام سجاد علیهالسلام، میگوید: سالی به زیارت خانهی خدا مشرف شدم. پس از زیارت، به مدینه رفتم و خدمت امام سجاد علیهالسلام رسیدم. امام علیهالسلام فرمود: «ای ابوحمزه، خوابی دیدهام، برایت تعریف کنم: خواب دیدم در بهشت هستم و از همهی نعمتهای الهی برخودار، حوریهای در کنارم بود، ندایی شنیدم که میگفت: ای علی بن الحسین، زید برای تو مبارک باشد. [۱۷۶] زمان زیادی نگذشت که مختار کنیزی را که زید از او به دنیا آمد به عنوان هدیه برای امام سجاد علیهالسلام فرستاد. [۱۷۷] .ابوحمزه میگوید: سال بعد، پس از اعمال حج، به مدینه رفتم و خدمت امام علیهالسلام رسیدم: نوزاد در آغوش آن حضرت بود. امام علیهالسلام این آیه را برایم خواند: [ صفحه ۱۲۹] «هذا تاویل رویای من قبل قد جعلها ربی حقا» [۱۷۸] .این تاویل خوابی بود که دیدم. خداوند آن را درست قرار داد. و سپس فرمود: این فرزند من، زید است. [۱۷۹] .پیش گوییهای اهل بیت علیهمالسلام دربارهی زید علیهالسلامنام مقدس زید علیهالسلام و ویژگیها و فضایل و ماجرای شهادت او از پیش، به وسیلهی پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهمالسلام پیشگویی شده بود: روایات متعددی در این زمینه در دست است که به طور خلاصه، به برخی از آنها اشاره میشود:روزی پیامبر صلی الله علیه و آله خطاب به فرزندش، امام حسین علیهالسلام، فرمود: «ای حسین، از صلب تو، فرزندی به دنیا میآید (یا قیام میکند) که «زید» نامیده میشود. او و یارانش در روز قیامت بر دیگران برتری دارند و با چهرههای نورانی محشور میشوند و بدون حساب داخل بهشت میگردند.» [۱۸۰] .آنچه در بررسی شخصیت مختار، در کلام علمای بزرگ شیعه از قدما تا متاخران به چشم میخورد در تجلیل و تمجید و تصدیق شخصیت مختار است؛ چهرههای برجستهای همچون شیخ طوسی، علامه حلی، [ صفحه ۱۳۰] علامه ابننما، علامه مامقانی، علامه امینی، و آیه الله خوئی (ره) او را ستودهاند و در وثاقت و صحت عمل و درستی اعتقاد او تردید ننمودهاند.جالب این که در میان فقها، علما، محدثان و رجالیان بزرگ شیعه، تا کنون احدی از آنان در ذم و نکوهش مختار سخن نگفته و بعضی روایات و نقلهای تاریخی را که در این باب بوده، یا حمل بر تقیه کردهاند و یا آن را ساختهی دشمنان اهل بیت علیهمالسلام دانسته و در سند یا متن آن خدشه نمودهاند.آیه الله خویی دربارهی مختار مینویسد، «اخبار و روایاتی که دربارهی مختار رسیده دو قسم است:۱ – اخباری که در مدح و ستایش او است؛۲ – اخباری که در مذمت و قدح او است. اما اخبار مدح، قوی و برتر است.»سپس بیان میدارد: «در حسن حال مختار، همین بس که او با کشتن قاتلان و امام حسین علیهالسلام، دل اهل بیت علیهمالسلام را شاد کرد و این خود خدمتی بزرگ به ساحت مقدس خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله است که استحقاق پاداش از جانب آن بزرگواران را دارد.»به اعتقاد ایشان، «قیام مختار به خون خواهی امام حسین علیهالسلام و کشتن قاتلان حضرتش، بدون تردید مورد خشنودی خداوند و پیامبرش و ائمهی اطهار علیهمالسلام میباشد.» آن گاه پس از نقل روایتی، میفرمایند: «از ظاهر بعضی از روایات، به دست میآید که قیام مختار با اذن و اجازهی خاص امام سجاد علیهالسلام بوده است.»ایشان در رد انتساب مختار به فرقهی گمراه کیسانیه میفرمایند: «این اتهام توسط اهل سنت به مختار زده شده و (هذا القول جدا) و سخنی کاملا [ صفحه ۱۳۱] بیهوده است.» دلایلی را نیز بیان میدارند. [۱۸۱] .
برگرفته از گتاب پیامد های عاشورا نوشته آقای ابوالفضل اردکانی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *